Toq nisamäj ri KI, man tz’aqät ta jun chupub’äl

1. Ri k’exoj nitikïr pa ri samajel k’ulwachinem

Ri relik ch’owen chirij KI nab’ey nutz’ët ri taq tzolinïk. La e ütz? La jeb’ël yek’ox chike winäq? La e k’o taq sachna’oj chupam? Re taq k’utunïk re’ k’a e rajowaxik na, xa xe chi xa yekitz’ët ri taq q’inoj akuchi’ ri kisamajel k’ulwachinem niya’täj xa pa jun eltzij.

Toq jun KI nuyüj jun molojri’ïl, nutaq jun rutzijol, nuk’ëx jun yakb’äl, nuchojmirisaj jun loq’oj o nutaluj cholaj, ri tzolinïk xa jun q’axab’äl xak chik. Ri nimaläj wachinäq ja ri ruk’ulwachinem pa jun chik q’inoj.

Ri tzij “ajch’akonel” man rajowaxik ta nuya’ sachna’oj. Jun agent majun rutzijol k’u’x achi’el jun winäq chuqa’ majun ruyonil q’eleb’äl pa ajowab’äl. Estape’ ri’, pa nuk’ulem rajowaxik niq’eleb’ëx achi’el jun b’anel samaj, ruma we man ke ta ri’ man tikirel ta ütz yesol rij ri ruya’oj q’ij ni xa ta ri rub’eyal rusamaj.

2. Jun chupub’äl pa chi ramaj chik napon

Rajowaxik jun chupub’äl. Xa xe chi xa nitob’an toq xq’alajirisäx chik jun k’ayewal. Man nitikïr ta pa ruyonil nutzolij jun sachinäq taqon rutzijol, jun yujun yakb’äl o jun talun etamab’äl.

Ruma ri’ ri jikilem nab’ey nitikir. Achike taq tzij ya’on q’ij chi re ri q’inoj yerutz’ët? Achike taq samajib’äl nitikïr nisamäj kik’in? La xa nitikïr nusik’ij o chuqa’ nitikïr nutz’ib’aj? Akuchi’ chuqa’ janila ramaj okinäq jun ya’oj q’ij? Achike samaj nrajo’ jun rujikib’anïk winäq?

Pa ri taq agent q’inoj, NIST nujäch, chi kikojol ch’aqa’ chik, ri xa sik’inïk, ri q’aton tz’ib’anïk chuqa’ ri tz’ib’an okem pa samajib’äl, chuqa’ nujäch ri kuqub’äl chuqa’ ri man kuqub’äl ta taq k’ojlemal. [4] Re jachoj re’ nuq’alajirisaj achike ruma “Ri agent ya’on q’ij chi re nrokisaj ri kanob’äl” man tz’aqät ta jun rutzijoxkil jikilem.

3. Ri q’eleb’äl man ya’on ta pa ruq’a’ ri agent

We jun agent man ütz ta nisamäj, “Ri KI xq’aton tzij” man ütz ta richin niq’alajir achike q’eleb’äl. Ri q’eleb’äl k’a k’o na kik’in ri winäq chuqa’ ri taq molaj ri nikichojmirisaj ri rayib’äl, ri okem pa tzij, ri taq samajib’äl, ri taq ya’oj q’ij chuqa’ ri uk’ojlemal samajinem.

Re’ man nub’ij ta chi ronojel junal samaj rajowaxik jun winäq nujikib’aj. Jun ajowab’äl achi’el ri’ nitikïr qas nuq’ät ri ütz ruyonil samaj chuqa’ nuk’ösirisaj kina’oj winäq rik’in majun rejqalem taq ya’oj q’ij.

Ruma ri’ qas k’o rejqalem ri jun chik na’oj: Janila ko’öl taq ruchi’ yetikïr nikib’än chi man e samajel ta ri taq q’inoj. Ri tzolinïk ja jun pajon rub’eyal samaj. Ri man nïm ta ruk’ayewal chuqa’ tikirel yetzolïx chik taq samaj tikirel pa kiyon yek’ulwachitäj pa jun q’alaj rub’eyal. Ri man tikirel ta yetzolïx, ri e ch’aqa’ chik o ri janila nïm kik’ulwachinem nrajo’ jun q’axinäq nik’onïk.

4. Achike nub’än FlameP rik’in re’

Pa FlameP, jun agent man rajowaxik ta xa “k’o pa k’ojlemal.” Ri rusamaj rajowaxik q’alaj achi’el ri taq ruchi’.

Nab’ey, chi kijujunal agent nrajo’ jun yonil q’alaj b’anel. Ri winäq rajowaxik nikitz’ët we jun tzij petenäq rik’in jun winäq, jun k’amb’äl na’oj o jun q’inoj ri nisamäj.

Rukab’, ri taq ya’oj q’ij yexim pa jun jikïl uk’ojlemal. Jun agent ri nuch’utirisaj pa jun k’ojlemal man ruma ta ri’ pa ruyonil nik’ül ruch’ojib’al richin yerutaq taq rutzijol pa jun chik.

Rox, ri sik’inïk, k’utunïk, chojmirisanïk chuqa’ b’anïk yejach. Jun ütz pixab’ man rajowaxik ta pa man etaman ta nok jun samaj.

Rukaj, ri nïm taq k’ulwachinem nrajo’ taq k’ojlemal richin nijikib’äx. Ri jikib’anïk rajowaxik nuk’üt achike xtib’anatäj, akuchi’ xtapon ri ruk’ulwachinem chuqa’ we tikirel nitzolïx chik.

Ro’, k’a nik’oje’ na jun q’alaj rub’eyal samaj: ri taqoj, ri okisan uk’ojlemal, ri rusamajixik samajib’äl, ri xel chuqa’ ri ya’oj q’ij rik’in q’eleb’äl.

5. Ri ruchi’ man xa ajilab’äl na’oj ta

Estape’ ütz ronojel ri ruchajixik okem, man nuq’ät ta ronojel k’utunïk. Jun q’inoj nitikïr man ütz ta nisamäj pa ri ruya’oj q’ij ruma man ütz ta xtz’ib’äx ri rayib’äl o ri uk’ojlemal. Jun cholb’äl nitikïr tz’aqät, xa xe chi man nik’ox ta kuma winäq. Jun ya’oj q’ij nitikïr qas tz’ib’atäl, estape’ ri winäq ri xujikib’a’ man xtikïr ta xunabej ri ruk’ulwachinem.

Ruma ri’ FlameP man rajowaxik ta nuxïm ri jikilem rik’in jun rucholajem ajilab’äl taq chajinïk. Nrajo’ q’alaj ch’ab’äl, jub’a’ taq nab’ey nuk’ulem chuqa’ jun wachib’äl ri man nrewaj ta ri man jikïl ta.

6. Ruk’isib’äl: Ri samaj nrajo’ jun ko’öl rutzij q’atb’äl

Ri taq agent man e k’ayew ta ruma chi man ütz ta kib’anikil. Yek’oje’ pa k’ayewal toq ri tikirib’äl, ri ya’oj q’ij chuqa’ ri q’eleb’äl yemol junam.

Ri qas rub’eyal FlameP ja re’:

Nimaläj na’ojMajun agent nisamäj xa ruma nitikïr nub’än. Xa nisamäj pa jun q’alaj samaj, jun q’aton uk’ojlemal chuqa’ jun q’alaj q’eleb’äl.

Ri chupub’äl k’a nik’oje’ na. Xa xe chi ja ri ruk’isib’äl chajinïk, man ja ta ri nab’ey na’oj.