Tiq'ax pa rupam
Essay · Taq k’utunïk · Journeys

Ch’ob’onem chuqa’ Jikib’anem

Achike nub’än chi jun k’utunïk ütz ruxe’el?

Na’ob’äl samaj chuqa’ Yonil q’atb’älAchike nuchajij ri uk’ojlemal?

Majun nuchajij pa ruyon ri ruk’ojlemal KI. Ruma ri’ ri taqanelil xa nitikïr toq ri winäq tikirel nikitz’ët, nikichojmirisaj chuqa’ nikik’ëx ri taq xe’el tzij, ri taq natab’äl, ri taq rub’eyal cha’oj, ri taq rayib’äl pwäq chuqa’ ri taq rurayib’al q’inoj.

Na’ob’äl samaj chuqa’ Yonil q’atb’älKI man nrajo' ta más ütz taq rub'anikil. Nrajo' jun nimaläj taqanem.

KI nrajo' taq k'isb'äl richin ri rusamaj, ruchuq'a' chuqa' ri nub'än: jun tikirel netamäx cholajem ri nuchajij qitzij, choj na'oj, samajelal, k'ïy jalajöj na'oj chuqa' ri ketamab'al winaqi' richin samaj.

Winaqil chuqa’ Na’ojJun silonem, jun producto o jun empresa?

FlameP nitikïr nutun jun na’oj, jun tinamït, jun producto chuqa’ junanelanel pa taqanel tzij; po rajowaxik nuk’üt ütz achike nich’o, nich’ob’o chuqa’ ruk’ulun samaj pa junjun b’ey.

Ch’ob’onem chuqa’ Jikib’anemAchike ruma ütz taq k'utunïk nikik'ëx ri ruk'ojlib'al ch'ob'onïk

Jun ütz k'utunïk yerujaq taq b'ey ri tikirel yenik'öx: q'alaj rub'anikil richin nik'amon b'ey chuqa' jaqäl richin nuk'ät jun aninäq tzolin tzij.

Ch’ob’onem chuqa’ Jikib’anemKuqub'ab'äl k'u'x majun etal

Ri q'alajilem richin jun molaj man nuk'ëx ta ri ruxaq nik'onïk; xa tikirel nub'än q'alaj ri taq jikib'an tzij, tz'eteb'äl, xajab'äl chuqa' k'ulwachin taq tzij, richin chi ri kuqub'ab'äl k'u'x tikirel k'o ruxe'el.

Ch’ob’onem chuqa’ Jikib’anemQitzij pa runuk'ulem taq samajib'äl

Ri nimaläj k'utunïk man xa ta we qitzij jun rutzolin tzij KI, xa we yechajïx ri taq winaqil k'ulwachinïk akuchi' ri qitzij tikirel nik'oxïk, nisuk'üx chuqa' nïm ruchuq'a' chikiwäch konojel.

Ch’ob’onem chuqa’ Jikib’anemLa ri retamab'al ch'akul tikirel nuk'üt b'ey, rik'in man nuk'ëx ta ri qitzij?

Ri runa'oj ch'akul tikirel nujäq taq na'ojinïk achi'el ichinan retalil, po man tikirel ta nuk'ëx qitzij taq retal, ya'oj q'ij o rutzij nik'onel etamanel.

Na’ob’äl samaj chuqa’ Yonil q’atb’älToq nisamäj ri KI, man tz’aqät ta jun chupub’äl

Chuwäch nisamäj, ri KI ri nitikïr nisamäj nrajo’ jun q’alaj samaj, ko’öl taq ya’oj q’ij, ütz taq k’ojlemal richin nijikib’äx chuqa’ q’alaj kiq’eleb’al ri winäq.

Winaqi’ chuqa’ ProyectosFarmer First: ¿Achike nijäl toq ri winaqi’ man xa ta nikijach wachinäq, xa chuqa’ yech’ob’on?

Ri winaqi’ man xa ta e okisab’äl richin samaj, tzijob’äl o ya’oj q’ij; rajowaxik chi ketz’et ri kisamaj, ri kixutuj chuqa’ ri qas kicojol richin yech’ob’on.

Winaqil chuqa’ Na’ojRuma qonojel amaq’el niqatzijoj itzel chrij Milei.

Milei xub’än jun jeb’ël nab’ey xak richin rusuk’umaxik ri jikilem. K’a majun etaman ta we xtitz’uk jun najinäq ruq’ij ütz rub’eyal.

Ch’ob’onem chuqa’ Jikib’anemAchike ya’on q’ij chi re nub’ij chi k’o k’exoj?

Tikirel nib’ix chi k’o k’exoj toq e q’alaj ri b’anel tzij, ri retab’al ajil, ri ramaj, ri ruwäch q’alajirisab’äl, ri man jikïl ta chuqa’ ri kijachoj to’onïk rik’in achike qas xutz’ük ri k’exoj.

Ch’ob’onem chuqa’ Jikib’anemChi kikojol ri yäkowäch chuqa’ ri tzolin tzij

Ütz taq cha’oj yeb’anatäj toq ri tz’etoj, q’alajisanem, ri winaqi’ e chupam chuqa’ ri tzolin tzij ruk’wan pa rub’eyal yek’ase’ ejachon.