To’onïk majun ximonem — ¿la qas tikirel?

1. Ri ximonem man junam ta rik’in achib’ilal

Ri winaqi’ chuqa’ molaj jutaqil k’o kiximonel chi kiwachib’il. Ri junam samaj, k’ayij, chajinem, tijonïk chuqa’ nimaläj taq samajib’äl eximäl chrij chi majun nitikïr nub’än ronojel pa ruyonil.

Ri k’ayewal man nitikir ta rik’in ronojel ximonem. Nitikir akuchi’ jun peraj nitikïr pa ruyonil yerujikib’a’ ri taq rub’eyal, toq ri jun chik nusäch rajowaxik taq b’ey richin b’anïk we nub’ij mani’.

Jun sipanïk nitikïr nuya’ jamalil we nuya’ ramaj, raxnaqil, tijonïk o pwaqil taq b’ey. Nitikïr nuyäk uchuq’a’ pa jun k’ojlib’äl we ri taq rutzijol nab’ey nutzeqelb’ej ri koyob’enik ajya’öl pwaq, toq ri aj wawe’ taq rayib’äl yesach.

2. Ri ütz taq rayib’äl man yechajin ta chuwäch itzel taq q’i’oj

Corazón de Cacao nich’o pa rutz’etoj jun ko’öl molaj ri nisamäj wawe’. Ri ruxaq nuya’ q’ij chi re ri samaj majun tojïk, ko’öl rajil samajelal chuqa’ ri rayib’äl chi man nik’ul ta jun jumul ximonem rik’in sipanïk. [1]

Re taq tzij re’ e kich’ob’onik rije’ pa kiwi’. Man nikik’ëx ta jun yonil rutojtob’exik ri q’i’oj. Qas ruma ri’ k’o rejqalem ri k’utunïk chrij: ¿Achike rub’eyal xtz’etetäj chi ri to’onïk qas nuq’i’ ri yonil ch’ob’onïk?

Man xa ta rik’in ri rajil ri pwaq. Qas k’o kejqalem ri ch’ob’onel taq ch’ojib’äl, aj wawe’ taq kowinem, juley chik xe’el richin pwaq, okem pa etamab’äl chuqa’ ri kowinem richin nixutüx jun na’oj.

3. Jun elesanïk man jutaqil ta ja ri ütz rayib’äl

Ri jun chik tz’etoj nub’ij chi ronojel to’onïk rajowaxik aninäq man k’atzinel ta chik. Re’ nich’ab’ëx achi’el chuq’a’, po nitikïr man ütz ta. Jujun taq samaj jutaqil e junam samajelal. Ri aq’omanel chajinïk, chajinïk chuwäch lab’al o kichajixik junam taq nimaläj samajib’äl nikajo’ jikïl achib’ilal chuqa’ pwaq.

Ruma ri’, ri ütz k’utunïk man jutaqil ta: ¿Jampe’ nik’is ri to’onïk? Ja re’: ¿Achike ruwäch achib’ilal nrajo’, achike nitikïr yerujäl ri taq rub’eyal, chuqa’ achike nik’ulwachitäj we jun to’onel man k’o ta chik?

Jun qas tzij rub’eyal nitikïr nuk’ül jun jumul kiya’on tzij chi kiwachib’il. Noq k’ayew toq ri nïm ramaj niwäx o nik’ayïx achi’el xa jun ramaj to’onïk.

4. Ri nub’än FlameP rik’in re’

FlameP man ütz ta nuk’üt ri to’onïk xa achi’el jun tojïk o samaj, xa xe’ achi’el jun ya’on tzij.

Nab’ey, jun ruk’ojlib’al to’onïk nrajo’ jun tz’ib’an rayib’äl. ¿Achike rajowaxik nijal, chuqa’ richin achike?

Ruka’n, nrajo’ ch’ob’onel uchuq’a’. ¿Achike yerujikib’a’ ri nab’ey taq rayib’äl, achike nitikïr nusuk’umaj chik ri pwaq chuqa’ achike nitikïr nuyïm?

Rox, ri taq ximonem rajowaxik yetz’et. ¿Achike winäq, pwaq, plataforma o kowinem wakami man tikirel ta nik’ex?

Rukaj, nrajo’ jun rub’eyal q’axanïk. ¿La ri to’onïk tik’is, tiq’ax pa jun achib’ilal, o jutaqil junam tik’am?

Ro’, ri man rayib’äl ta q’i’oj rajowaxik k’o pa junam k’ojlib’äl kik’in ri taq ch’akoj. We ri to’onïk nelesaj ri aj wawe’ tikirisab’äl o ri taq rajowaxik rutzijol nikisamajij más chuq’a’ chuwäch ri niya’ ruma ri to’onïk, re’ man jun ko’öl tzij ta.

5. Ri man ütz ta nusuj FlameP

Jun kematz’ib’ k’utunem man nujikib’a’ ta ri majun ximonem. Ri taq ajilab’äl yetikïr yek’ut ütz toq ri uchuq’a’ man tz’etel ta. Ri winaqi’ yetikïr qas tz’ib’an yeto’on po pa qas rub’eyal majun chik kib’ey.

FlameP nitikïr nub’än chi ri achib’ilal más tikirel nitzijöx chuqa’ ri taq ch’ob’onïk más yetikïr yetzeqelb’ëx. Man nitikïr ta pa kik’exel juley chik nuch’ob’ we jun qas to’onïk suk’ ta. Richin re’ ye’atz’ët ri kich’ab’äl ri k’o rejqalem chi kij, aj wawe’ etamab’äl chuqa’, achi’el ri nïm rub’eyal, jun yonil nik’oxïk.

Chuqa’ ri rayib’äl “to’onïk richin yeto’ ki’ ri winaqi’” man ütz ta noq jun koyob’enïk richin nelesäx ri runuk’ulem samajelal. Ri nik’ül rutzil jun man suk’ ta nuk’ulem man nitikïr ta nutz’aqatisaj ri rusamaj rik’in jun ko’öl ramaj samaj.

6. Ruk’isib’äl: Ri to’onïk nrajo’ jun qas tzij chwa’q

Rik’in jub’a’ majun to’onïk k’o wi majun ximonem. Po e k’o achib’ilal akuchi’ ri taq ximonem e tz’etel, yetikïr yejal chuqa’ junam yek’am pa samajelal.

Ri rub’eyal richin FlameP ja re’:

Nab’ey na’ojRi to’onïk man xa ta nuk’üt ri niya’. Nuk’üt ri rayib’äl, ri ch’ob’onel uchuq’a’, ri taq ximonem chuqa’ ri ya’on chwa’q richin ri achib’ilal.

Rik’in re’, FlameP man nich’ob’on ta achike ri ütz to’onïk. Xa nuyük’üj chi k’ayew nawäx ri uchuq’a’ chrij ütz taq rayib’äl.